बाजुरामा परिवर्तनको संकेत: हेमराज थापाको राजनीतिक उदय

हेमराज थापा आन्दोलनबाट संस्थागत राजनीतितर्फको     रूपान्तरण
हेमराज थापाको उदयलाई केवल व्यक्तिगत राजनीतिक आकांक्षा भनेर बुझ्नु सतही विश्लेषण हुनेछ। उनको उपस्थितिले बाजुराको राजनीतिक संरचनामा देखिँदै आएको असन्तुष्टिको प्रतिनिधित्व गर्छ। जब लामो समयसम्म परम्परागत दलहरूले जनअपेक्षालाई सम्बोधन गर्न असफल हुन्छन्, तब त्यहाँबाट गैरपरम्परागत नेतृत्व जन्मिन्छ। थापा त्यही प्रक्रियाको उपज हुन्।
उनको राजनीतिक पहिचान सत्ता संरचनाभित्रबाट होइन, सडकबाट बनेको हो। यो पृष्ठभूमिले उनलाई सामान्य उम्मेदवारभन्दा फरक बनाउँछ। उनी कुनै वंश, गुट वा सत्ताको संरक्षणबाट होइन, आन्दोलन, गिरफ्तारी, दमन र सामाजिक सक्रियताबाट परिचित भएका पात्र हुन्। यसले उनको उम्मेदवारीलाई केवल चुनावी प्रतिस्पर्धा होइन, प्रणालीगत असन्तुष्टिको प्रतिविम्ब बनाउँछ।
नेपालको राजनीतिमा लामो समयदेखि आन्दोलन र संसदबीच दूरी देखिँदै आएको छ। आन्दोलनकारीहरूलाई ‘आवेगात्मक’ र संसदीय राजनीतिलाई ‘व्यावहारिक’ भनेर छुट्याउने प्रवृत्ति रहँदै आएको छ। थापाको प्रवेशले यो विभाजनमाथि प्रश्न उठाउँछ। उनी आन्दोलनलाई संसदसँग जोड्ने प्रयोगको रूपमा देखिन थालेका छन्।

राजनीतिक अर्थ : किन थापा अब प्रभावशाली देखिँदैछन्?
बाजुरामा हेमराज थापाको चर्चा केवल उनको व्यक्तित्वका कारण होइन, समयको मागका कारण बढेको हो। जनता अब नयाँ अनुहारभन्दा पनि नयाँ शैली खोजिरहेका छन्। उनीहरूले नेतृत्वमा तीन कुरा खोजिरहेका छन्इमानदारी, पहुँचयोग्यता र प्रतिरोध क्षमता। थापाको राजनीतिक पूँजी भनेकै यही हो। उनले सत्ता संरचनाभन्दा बाहिर बसेर वर्षौंसम्म प्रतिरोधको राजनीति गरेका छन्। यसले उनलाई सत्ता अनुकूल नेताहरूभन्दा फरक बनाउँछ। उनले प्रतिनिधित्व गर्ने राजनीति ‘सहमतिको राजनीति’ होइन, ‘दबाबको राजनीति’ हो।
यसले उनलाई युवापुस्तामाझ विशेष रूपमा आकर्षक बनाएको छ। युवाहरू आज संस्थागत राजनीतिक दलप्रति आकर्षित छैनन्, तर उनीहरू अन्यायको विरोध गर्ने पात्रहरूप्रति आकर्षित छन्। यहीँ बिन्दुमा थापाको राजनीतिक उपयोगिता बढ्दै गएको छ।
पुराना दलका लागि चुनौती थापाको उम्मेदवारी पुराना दलका लागि केवल एक प्रतिस्पर्धी होइन, एउटा असहज प्रश्न हो। किन जनता अब उनीहरूबाट विकल्प खोज्दैछन्? किन दशकौँसम्म सत्ता हातमा हुँदा पनि उनीहरूले विश्वास जोगाउन सकेनन्?
यो संकट संगठनात्मक होइन, नैतिक हो। पुराना दलहरू अझै संसाधन, सञ्जाल र संरचनामा बलिया छन्। तर उनीहरूको कमजोरी विश्वास हो। विश्वास हराउँदा मतदाता स्वतः विकल्पतिर जान्छ।
थापाको उपस्थितिले यही कमजोरी उजागर गरिरहेको छ। उनी परम्परागत दलका नेताजस्तो होइनन्। उनीसँग ठूला गुट छैनन्, तर असन्तुष्ट जनमत छ। यही जनमत भविष्यको राजनीति निर्धारण गर्ने शक्ति हो।
बाजुराको राजनीति : अब चुनाव होइन, दिशा तय हुँदैछ
यो चुनाव केवल जित हारको प्रश्नमा सीमित छैन। यो बाजुराको राजनीतिक दिशा निर्धारण गर्ने मोड हो। परम्परागत निरन्तरताको बाटो रोज्ने कि प्रयोगको जोखिम लिने यही द्वन्द्व अहिलेको केन्द्रमा छ। हेमराज थापा कुनै चमत्कार होइनन्। तर उनी एउटा सम्भावना हुन् परम्परागत राजनीतिले छोडेको खाली ठाउँ भर्ने प्रयास। यदि बाजुराको मतदाताले परिवर्तनलाई प्राथमिकता दिन थाले भने, थापा जस्ता पात्रहरूको भूमिका केवल उम्मेदवारको सीमामा रहने छैन। उनीहरू नयाँ राजनीतिक संस्कृतिको आधार बन्न सक्छन्।